Senat Rzeczypospolitej Polskiej

Senat Rzeczypospolitej Polskiej
{{{nazwa oryginalna}}}
Herb Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Państwo  Polska
Rodzaj izba wyższa
Rok założenia 1493[1]
Kierownictwo
Marszałek Senatu Tomasz Grodzki, KO
Wicemarszałek Senatu Bogdan Borusewicz, KO
Stanisław Karczewski, PiS
Michał Kamiński, KP
Gabriela Morawska-Stanecka, Lewica
Struktura
Struktura Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Liczba członków 100
Stowarzyszenia polityczne Klub rządzący
  •      Klub PiS (48)

Kluby opozycyjne

  •      Klub KO (43)
  •      Klub KP (3)
  •      Koło Senatorów Niezależnych (3)
  •      Senatorowie niezrzeszeni (3)[2]
Ordynacja większość względna (okręgi jednomandatowe)
Ostatnie wybory 13.10.2019
Siedziba
Siedziba Senat Rzeczypospolitej Polskiej
ul. Wiejska 6, Warszawa
Strona internetowa
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska
Gmach Senatu (z lewej) i Sejmu RP. Warszawa, ul. Wiejska 1930
Okręgi wyborcze w wyborach do Senatu (2011)

Senat Rzeczypospolitej Polskiej – organ władzy ustawodawczej, druga izba (tradycyjnie określana jako izba wyższa) parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej. Składa się ze 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnym, w jednomandatowych okręgach wyborczych na czteroletnią kadencję, rozpoczynającą się i kończącą wraz z kadencją Sejmu (jeśli kadencja Sejmu zostanie skrócona, skróceniu ulega także kadencja Senatu). W przypadku wygaśnięcia mandatu Prezydent RP zarządza wybory uzupełniające.

Bierne prawo wyborcze w wyborach do Senatu RP uzyskuje się w wieku 30 lat.

Organy Senatu

Konstytucyjne organy Senatu to:

Organy wprowadzone przez Regulamin Senatu:

Obecna kadencja Senatu

Historia Senatu

Senat w Królestwie Polskim

Senat RP wywodzi się z Rady królewskiej.

W I Rzeczypospolitej, od schyłku XV wieku, był wyższą izbą Sejmu. W skład Senatu I Rzeczypospolitej wchodzili biskupi katoliccy oraz, pochodzący z nominacji królewskiej, wyżsi urzędnicy państwowi (wiryliści).

Senat II Rzeczypospolitej

Zobacz też kategorię: Senat II Rzeczypospolitej.

W II Rzeczypospolitej instytucja Senatu została (mimo sprzeciwów lewicy) przywrócona od roku 1921 w konstytucji marcowej; senatorowie byli wybierani w wyborach powszechnych – w sumie pięć razy aż do wybuchu wojny w 1939 r. Konstytucja kwietniowa z 1935 znacznie ograniczyła czynne prawo wyborcze do Senatu – przysługiwało ono niewiele ponad 100 tys. wyborców – oraz nadała Prezydentowi Rzeczypospolitej uprawnienia do mianowania jednej trzeciej senatorów.

Senat spełniał rolę izby korygującej projekty ustaw uchwalonych wcześniej przez izbę niższą – Sejm.

Brak Senatu w PRL

W PRL, po II wojnie światowej, instytucja Senatu została zniesiona na podstawie wyników referendum w 1946 r., które zostało sfałszowane. Przez ponad 40 lat Sejm był jedyną izbą polskiego parlamentu aż do wyborów, które odbyły się 4 czerwca 1989 r. Wybrano wówczas Senat I kadencji, głosowanie zakończyło się ogromnym sukcesem „Solidarności”, udało jej się wprowadzić aż 99 przedstawicieli do izby. Senat powstał na podstawie umów okrągłostołowych; ustalono, iż w każdym z województw wybieranych będzie po 2 senatorów (oprócz warszawskiego i katowickiego, w których wybierano po 3).

Przywrócenie Senatu

Po przywróceniu Senatu w 1989 r., miejscem jego posiedzeń do maja 1991 r. była Sala Kolumnowa w Sejmie. Obecnie posiedzenia odbywają się w Sali Obrad w budynku Senatu, mieszczącym się w kompleksie parlamentarnym tuż obok budynku Sejmu.

Uchwałą z 18 grudnia 2013 Senat RP zdecydował o ustanowieniu roku 2014 Rokiem Odrodzenia Senatu[3].

Kadencje Senatu w III RP

Kadencje Senatu w III RP[4][5]:

Kadencja Czas trwania kadencji Rozkład miejsc Skład
I 18.06.1989 – 25.11.1991 Poland Senate 1989.svg

Po wyborach:

Kluby parlamentarne na początku i na końcu kadencji

II 25.11.1991 – 31.05.1993

Po wyborach:

Kluby parlamentarne na początku i na końcu kadencji

III 19.09.1993 – 20.10.1997 POL Senat RP seats 1993.svg

Po wyborach[7]:

Skład końcowy[9]:

IV 20.10.1997 – 18.10.2001 POL Senat RP seats 1997.svg

Po wyborach[11]:

Skład końcowy[12]:

V 19.10.2001 – 18.10.2005 POL Senat RP seats 2001.svg

Po wyborach[13]:

Skład końcowy[14]:

VI 19.10.2005 – 4.11.2007 POL Senat RP seats 2005.svg

Po wyborach[15]:

Skład końcowy[16]:

VII 5.11.2007 – 7.11.2011 Senat rp sala 2007.svg

Po wyborach[17]:

Skład końcowy[18]:

VIII 8.11.2011 – 11.11.2015 Polish parliamentary election 2011 Senate.png

Po wyborach[19]:

Skład końcowy[18]:

IX 12.11.2015 – 11.11.2019 Senat IX kadencji. Wyniki wyborów.png

Po wyborach[20]:

Skład końcowy[18]:

X 12.11.2019 – 10th term Senate of Poland.svg

Po wyborach[21]:

Obecnie[18]:

Uprawnienia Senatu

Do kompetencji Senatu należy[22]:

Zobacz też

Pozostałe informacje

  • Od stycznia 2014 internetowa transmisja z posiedzeń plenarnych Senatu jest uzupełniana tłumaczeniem na język migowy. Polski parlament (w 2012 takie rozwiązanie wdrożył Sejm) jest jednym z pierwszych parlamentów w Europie, które umożliwiły osobom niesłyszącym bieżące zapoznawanie się z przebiegiem swoich obrad[24].

Przypisy

  1. Jerzy Pietrzak: Dzieje polskiego Senatu (pol.). Senat RP, 1991 z późniejszymi zmianami. s. 4. [dostęp 2011-09-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013–10–23)].
  2. Kluby i koło. senat.gov.pl. [dostęp 2019-11-20].
  3. Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 grudnia 2013 r. ustanawiająca rok 2014 Rokiem Odrodzenia Senatu w Polsce (
  4. Archiwum. www.senat.gov.pl. [dostęp 2018-12-03].
  5. Terminy rozpoczęcia oraz zakończenia kadencji Sejmu i Senatu od 1989 r. Analiza aktów prawnych. Kancelaria Senatu, 2012-11. [dostęp 2018-12-03].
  6. Komitety z jednomandatowymi wynikami: Komitet Obywatelski „Solidarność”, Konfederacja Komitetów Obywatelskich woj. płockiego, Chrześcijańska Demokracja, Klub Inteligencji Katolickiej, Ludowe Porozumienie Wyborcze „Piast”, Mniejszość Niemiecka, Narodowy KW, Regionowi w Polsce, Unia Wielkopolan, Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, pozostałe 8
  7. Jerzy J. Wiatr, Wybory parlamentarne 19 września 1993: przyczyny i następstwa, Ciąg dalszy tabeli po wyszukaniu w książce fraz: "Unia Pracy 2", "Rolników Indywidualnych", "Niezależni 4", Agencja Scholar, 1993, s. 115, ISBN 978-83-85838-10-4 [dostęp 2019-11-21] (pol.).
  8. Pozostali niezależni (KWW) 4, po jednym mandacie dostało także: Katolicki Komitet Wyborczy „Ojczyzna”, Kongres Liberalno-Demokratyczny, Mniejszość Niemiecka, Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność”, Polskie Stronnictwo Ludowe – Porozumienie Ludowe i Zjednoczenie Polskie
  9. Kluby i koła senackie III kadencji, ww2.senat.pl [dostęp 2019-11-20].
  10. a b Gerhard Bartodziej (Parlamentarne Koło Mniejszości Niemieckiej) należał równocześnie także do Senatorskiego Klubu Demokratycznego
  11. GUS, Mały Rocznik Statystyczny 2001 r., stat.gov.pl, 66-67 (76-77) [dostęp 2019-11-20] (pol.).
  12. Kluby i koła senackie IV kadencji, ww2.senat.pl [dostęp 2019-11-20].
  13. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory Parlamentarne 2001, wybory2001.pkw.gov.pl [dostęp 2019-11-20].
  14. Kluby i koła senackie V kadencji, ww2.senat.pl [dostęp 2019-11-20].
  15. Wybory 2005, wybory2005.pkw.gov.pl [dostęp 2019-11-20].
  16. Kluby i koła senackie VI kadencji, ww2.senat.pl [dostęp 2019-11-21].
  17. Wybory 2007, wybory2007.pkw.gov.pl [dostęp 2019-11-20].
  18. a b c d Senatorowie / Senatorowie / Kluby i koło / Senat Rzeczypospolitej Polskiej, www.senat.gov.pl [dostęp 2019-11-20].
  19. Wybory 2011, wybory2011.pkw.gov.pl [dostęp 2019-11-20].
  20. PKW | Wybory do Sejmu RP i Senatu RP, parlament2015.pkw.gov.pl [dostęp 2019-11-20].
  21. Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2019 r., wybory.gov.pl [dostęp 2019-11-20] (pol.).
  22. Rola Senatu w polskim ustroju państwowym
  23. Art. 61 § 1–3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (
  24. Obrady Senatu będą tłumaczone na język migowy. W: Senat Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. senat.gov.pl. [dostęp 2014-01-20].

Linki zewnętrzne


Original: Original:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Senat_Rzeczypospolitej_Polskiej